Bulgarije

Dit eens zo arme Balkanland heeft economische successen kunnen boeken dankzij een stabiele maatschappelijke basis van landbouw, industrie en toerisme. In nog geen 50 jaar heeft Bulgarije zich ontwikkeld van een achtergebleven landbouwnatie tot een betrekkelijk welvarende staat. Het dorp is niet langer het centrum van het Bulgaarse leven, maar de stad. Meer dan 60% van de bevolking woont tegenwoordig in een van de sleden. Het wijde dal van de Maritsa vormt de kern van het land. dat in het zuidoosten van het Balkan-schiereiland ligt. Een betrekkelijk smalle strook land die bij Griekenland en Turkije hoort, scheidt Bulgarije van de Egeïsche Zee en de Zee van Marmara. In het oosten ligt het over een lengte van 300 km aan de Zwarte Zee. De bergketens van de Balkan beschermen de valleien van de Maritza tegen de koude noordenwind. De Balkan gaat naar het noorden over in een heuvellandschap, dat aansluit op de brede Donau-vlakte. Het zuiden van het land wordt beheerst door het bijna 3000 m hoge Rhodopegebergte. De dalen openen zich daar naar het zuiden, waardoor er een warm klimaat heerst, onder invloed van de Middellandse Zee. In het noorden en in de bergen daarentegen heerst een continentaal klimaat met warme, droge zomers en koude winters waarin veel sneeuw valt. Bulgarije trekt jaarlijks miljoenen toeristen aan, die afkomen op het gevarieerde natuurschoon, de vele historische monumenten, die nog altijd getuigen van de rijke cultuur van hel land, en de uitgestrekte zandstranden langs de Zwarte Zee. De Bulgaren zijn van oorsprong Turkse Tataren, die in de 7e eeuw het toen Slavische gebied ten westen van de Zwarte Zee binnendrongen. Zij trokken de macht aan zich. maar namen weldra de Slavische taal en cultuur over. De verschillende Slavisch-Bulgaarse stammen vermengden zich al spoedig tot een geheel. In 1396 werd het land ingelijfd bij hel Osmaanse rijk. De Turken voerden de slavernij in en persten het land uit met hoge belastingen. Hun gehate heerschappij duurde voort tot in de 19e eeuw. Pas de Russisch-Turkse oorlog van 1877-1878 bracht ook voor de Bulgaren de bevrijding. De Balkan-oorlogen van 1912-1913 verstevigden de positie van de Slavische volkeren in de Balkan. Niettemin woont er tot op heden een Turkse minderheid van 5% in Bulgarije. In het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog hebben Sowjet-troepen Bulgarije bezet, omdat het land aan de zijde van Duitsland had gevochten. Het kreeg een communistische regering volgens het Sowjetmodel: in 1946 is de volksrepubliek Bulgarije uitgeroepen. Eind 1989 kwam het ook in dit land lot een koerswijziging. Vrije verkiezingen brachten een oppositie in het parlement. De eerste gevolgen van de overgang naar een vrije-markteconomie gaven evenwel aanleiding tot verwoede betogingen. De collectivisering van de landbouw verliep geruisloos. Tot 1958 zijn er ongeveer 13 miljoen kleine bedrijven samengevoegd tot bijna 800 produktiegenootschappen (kolchozen) en staatsbedrijven, ledere boer heeft een klein stukje land behouden voor eigen gebruik. De collectieve boerderijen hebben de mechanisering van de landbouw bevorderd, gebruikten kunstmest en vergrootten de irri-gatiegebieden. Deze maatregelen werden beloond met een indrukwekkende verbetering van de bedrijfsresultaten. In de Donauvlakte strekken zich eindeloze velden met tarwe, maïs, suikerbieten, zonnebloemen, katoen en wijnstokken uit. Ten zuiden van de Balkan zijn er rijstvelden en fruitkwekerijen. Ook het vestigen van de zogenoemde agro-industriële complexen is succesvol gebleken. Deze werden gekoppeld aan de 160 grootste kolchozen; de landbouwprodukten kunnen hier volgens de modernste procédés verwerkt worden. Er zijn onder andere suikerraffinaderijen, conservenfabrieken en katoenverwerkende bedrijven van de grond gekomen.
Bulgarije is rijk aan bodemschatten, maar aardolie moet uit de Sowjetunie worden ingevoerd. Bij de industrialisering lag de nadruk op de staalindustrie, de machinebouw, de voedingsmiddelen- en de textielindustrie. Hoogwaardige consumptiegoederen, van modieuze kleding tot personenautos, zijn echter nog onverminderd schaars en duur.