Cuba

Het grootste eiland in de Caribische Zee vormt thans een van de laatste bruggehoofden van het marxisme. In 1962 scheelde het maar heel weinig of de Derde Wereldoorlog was uitgebroken. Fidel Castro, de communistische leider van Cuba, had de Sowjetunie toestemming gegeven raketbases op het eiland te bouwen. De Verenigde Staten voelden zich als buurland in hun bestaan bedreigd, en door middel van eenblokkade verhinderde de Amerikaanse marine de aanvoer van Russische raketten en lanceerinrichtingen. Daarop werden de Verenigde Staten door de Sowjetleider Nikita Chroesjtsjow met de atoombom bedreigd. Met ingehouden adem volgde de wereld de Cubaanse crisis. Na zes dagen gaf Chroesjtsjow toe en liet hij de raketbases van het eiland verwijderen. De dreiging was voorbij. Bijna vijf eeuwen eerder, toen Columbus op Cuba landde, trof hij er Indianen aan, waarvan de voorvaderen reeds vele generaties tevoren uit Zuid-Amerika op het eiland waren aangekomen. Net als de autochtone bewoners van de andere Caribische eilanden, vielen zij ten offer aan ziekten en dwangarbeid. In 1512 waren er nog 100.000 Indianen op het eiland; rond 1570 waren zij uitgeroeid. In 1762 veroverden de Engelsen de huidige hoofdstad Havanna. Hun bewind duurde echter maar een jaar. In ruil voor Florida gaven zij Cuba in 1763 aan de Spanjaarden terug. De koloniale heersers lieten honderdduizenden negerslaven naar het land komen, die werden ingezet op de uitgestrekte suikerrietplantages. In 1898 kwam het tot een oorlog tussen Spanje en de Verenigde Staten. Tot 1902 werd het eiland bezet door een Amerikaanse troepenmacht. Hoewel Cuba in 1913 officieel volledig zelfstandig werd, raakte het steeds meer afhankelijk van de Verenigde Staten. De zonnige stranden en de exotische nachtclubs en casinos maakten het land tot een belangrijke toeristische trekpleister voor rijke Amerikanen. Een hele reeks dictators, die op goede voet met de Verenigde Staten stonden, voerde vervolgens het bewind over Cuba. De laatste van hen was Fulgencio Batista, wiens corrupte en gewelddadige regime, met wat onderbrekingen, van 1933 tol 1959 duurde. In laatstgenoemd jaar werd hij afgezet door een revolutionaire groepering die werd aangevoerd door de advocaat Fidel Castro, en diens plaatsvervanger Che Guevara. Uit angst voor de massale arrestaties en executies die daarop volgden, vluchtten duizenden Cubanen naar de Verenigde Staten. Castro verklaarde Cuba tot een communistische staat en kreeg economische hulp van de Sowjetunie. Onder druk van de veranderde polilieke situatie in de wereld geeft Cuba thans geen steun meer aan revolutionaire onafhankelijkheidsbewegingen; het heeft het marxisme echter niet afgezworen. Zo n 75% van de landbouw en 40% van de suikerindustrie was tot 1959 in handen van buitenlandse, vooral Amerikaanse, ondernemingen. Het socialistische bewind van Fidel Castro pakte eerst de corruptie en de werkloosheid aan. Er werd een wettelijk minimumloon ingevoerd en de gehele produktie werd genationaliseerd. Cuba is thans de op twee na grootste producent van suiker ter wereld; 80% van de Cubaanse deviezen wordt opgebracht door de export van ruwe suiker. Sinds 1971 probeert men echter de afhankelijkheid van suiker te verminderen. Tabak, dat vroeger na suiker de tweede plaats op de ranglijst van exportprodukten innam, is al verdrongen door de citrusvruchten. Ook de voedselvoorziening voor de snel groeiende bevolking vergt grote inspanningen. De rijstbouw is aanzienlijk uitgebreid, en het melk- en slachtveebestand is vergroot. De visserijvloot is gemoderniseerd; de vangsten zijn tegenwoordig zeven maal zo groot als in 1959. Delfstoffen spelen een belangrijke rol bij de economische ontwikkeling van het land. Cuba heeft bijvoorbeeld een van de grootste nikkelvoorraden ter wereld: bovendien zijn er aanzienlijke kobalt- en chroomreserves. De delfstoffen worden voor het grootste deel geëxporteerd. De bevolking, die voor de helft uit mulatten bestaat, leeft, hoe sober ook, voor een groot deel in betere omstandigheden dan de meeste Latijnsamerikanen.

< Terug