Frankrijk

Het waarlijk grootse verleden van de Grande Nation zal wel de oorzaak zijn van het onafhankelijke, eigenzinnige standpunt dat de Fransen in veel internationale vraagstukken zo graag innemen Hoewel Frankrijk qua oppervlakte een van de grootste landen van Europa is, stellen veel mensen over de hele wereld het land op één lijn met de metropool Parijs. Dit is het logische gevolg van een eeuwenlang centralistisch bestuur, waardoor het openbare leven volledig op de hoofdstad werd geconcentreerd. In de hele wereld kent men de schitterende Champs-Êlysees, het museum van het Louvre, de Eiffeltoren, de kathedraal van Notre-Dame en de door Napoleon opgerichte Arc de Triomphe. Het zijn de overbekende symbolen, niet alleen van Parijs, maar van heel Frankrijk van een zelfbewuste natie, een grote, maar ook glorieuze mogendheid. Het Frans is nog altijd een wereldtaal, die in bijna alle landen wordt onderwezen. In de vroegere Franse koloniën in Afrika, Amerika en Azië bleef de Franse taal gehandhaafd als de taal van de overheid, het zakenleven en de beoefenaren van kunsten en wetenschappen. Voor 90 miljoen mensen is het Frans de moedertaal; en nog eens 150 miljoen mensen spreken regelmatig de taal van het land waarvan zij ooit een kolonie zijn geweest. Van dit Frankrijk, van dit machtige culturele bolwerk, vormt Parijs het hart. Wie vanuit de Franse hoofdstad de provincie wil bereiken, moet eerst een uitgebreide zone van woonwijken, industrieterreinen en enorme satellielsteden doorkruisen. Parijs is met een groot aantal aangrenzende gemeenten versmolten tot een agglomeratie die veel belangrijker is dan alle andere stedelijke centra van het land. De regio lle de France omvat Parijs en de verstedelijkte omgeving van de hoofdstad. Hier woont 20% van alle Fransen, en 25% van de beroepsbevolking werkt er ook. In Parijs en de voorsteden zijn ook tal van belangrijke sectoren van het bedrijfsleven geconcentreerd. Parijs heeft deze dominerende positie reeds vroeg verworven. In 987 werd het al de hoofdstad van het Franse koninkrijk. In de middeleeuwen was het reeds vermaard wegens zijn universiteit. Tijdens het absolutisme van Lodewijk XIV werd Parijs pas goed het geestelijk en cultureel centrum van het land. De feitelijke politieke suprematie van de stad kwam echter onder Napoleon. De eerste keizer der Fransen schafte de provinciale parlementen af, en stelde het strenge centralistische bestuur van Frankrijk in. Vanaf dat moment werd het land alleen vanuit Parijs geregeerd. Sindsdien lopen ook alle belangrijke nationale verkeerswegen stervormig op de hoofdstad toe. Dit principe werd in de 19e eeuw eveneens gevolgd bij de aanleg van het spoorwegnet. Wie als toerist verder kijkt dan Parijs, en door het Franse land trekt, stuit zelfs in afgelegen plaatsen op indrukwekkende historische bouwwerken: paleizen, kastelen en kathedralen. Veel van deze monumenten dateren uit de tijd dat het Frankische gebied nog niet tot één rijk verenigd was. Vooral in de Provence getuigen veel ruïnes van het Romeinse verleden, bijvoorbeeld een aantal amfitheaters en triomfbogen, en ook het wereldberoemde aquaduct Pont-du-Gard. Later, onder Karel de Grote (768-814), zijn de grondvesten van het latere Frankrijk gelegd. In die tijd bouwden veel leenmannen vervaarlijke burchten ter bescherming van hun territoria. Sierlijker waren de bouwwerken die in de renaissance (15e en I6e eeuw) tot stand kwamen. Koningen en edelen gaven aan Italiaanse architecten opdracht magnifieke buitenverblijven te bouwen. Uit die tijd dateren de wereldberoemde kastelen langs de Loire, die toen nog een belangrijke waterweg was. De bekendste kastelen langs de Loire, die jaarlijks recordaantallen toeristen trekken, zijn Chambord, Chaumont, Amboise, Angers en Saumur.

De verschillende Franse landstreken vormen samen één groot gebied in de vorm van een amfitheater met de opening naar het westen gekeerd. In het westen en het centrum van Frankrijk strekken zich laaglandregios uit. Het land stijgt in de richting van het Centraal Massief en de buitenrand van het amfitheater wordt gevormd door de bergketens van de Alpen, de Pyreneeën, de Jura, de Vogezen en de Ardennen. Hoewel de klimaatomstandigheden in Frankrijk sterk uiteenlopen, kan bijna overal met succes akkerbouw en veeteelt worden bedreven. Alleen de hooggelegen gebieden vormen hierop een uitzondering. In het westen veroorzaken de luchtmassas die van de Atlantische Oceaan komen en door de Golfstroom zijn verwarmd, een mild klimaat. De weiden zijn daar ook in de winter groen en het vee hoeft in dat jaargetijde meestal niet op stal te staan. In het zuiden heerst een MiddellandseZeeklimaat met hete, droge zomers. Om een goede fruit- en groenteoogst binnen te halen, is kunstmatige irrigatie noodzakelijk. De uitgestrekte wijngaarden die zich in het zuidwesten bevinden, in de Lan-guedoc, het Rhonedal en de Provence, hebben geen extra watertoevoer nodig. Beauce en Picardië zijn vermaard om hun vruchtbaarheid. In beide streken, die in het bekken van Parijs liggen, worden graan en wortelen verbouwd. Het tweede grote laaglandbekken, Aquitanië, ligt in het zuidwesten. Hier dwars doorheen lopen talrijke vlakke dalen, bijvoorbeeld van de Garonneen de Dordogne. Het landschap wordt daar bepaald door maïs en wijndruiven. Uit Bordeaux komen enkele van de meest uitgelezen wijnen ter wereld. Zij worden geproduceerd in wijngaarden die tol grote landgoederen behoren. De door stormen geplaagde Bretagne met haar karakteristieke heggenlandschap daarentegen, was ooit een van de meest achtergebleven agrarische gebieden van het land. Thans staat het bekend als het land van de vroege groenten, uien en artisjokken en ook als het land van de intensieve veehouderij. De natuur is het Centraal Massief niet erg gunstig gezind. Dit gebied wordt vaak het dode hart van Frankrijk genoemd. De steile hellingen, slecht ontwaterde grond en een ruw klimaat bemoeilijken alle agrarische activiteit. Veel akkers en weiden zijn dan ook sinds jaar en dag verlaten en met brem overwoekerd. Naar het oosten toe wordt het geleidelijk stijgende landschap onderbroken door het dal van de Rhone en de Saone. Sinds eeuwen lopen er belangrijke wegen door deze dalen en daar zijn sindsdien nog spoorlijnen en pijpleidingen bijgekomen. Bij de samenvloeiing van de Rhóne en de Saöne ligt de snel groeiende agglomeratie van Lyon, de op twee na grootste stad van het land. Van hieruit stroomt de Rhóne als een brede rivier zuidwaarts, omzoomd door de terrasvormige hellingen van wijnbergen. Deze rivier wordt gebruikt om turbines aan te drijven, zij voorziet kerncentrales van koelwater en verzorgt de watertoevoer van irrigatiekanalen. De Rhóne mondt uit in de Middellandse Zee met een wijde moerassige delta in het unieke landschap van de Camargue. Rijstvelden, wegen en kanalen slorpen hier steeds meer leefgebied op van de flamingos en andere watervogels. Marseille, de metropool van het zuiden van Frankrijk en de op een na grootste stad van het land, ligt aan een beschermde baai aan de oostkant van deze delta.


< Terug