Griekenland

Het land waar de democratie haar oorsprong heeft, hoopt door het lidmaatschap van de Europese Gemeenschap zijn zwakke economie te kunnen opvijzelen. Zo n 2500 jaar geleden vormde Griekenland het geestelijk en cultureel centrum bij uitstek van de toenmalige westerse wereld. De grote filosofen van dit land hadden een visie op de wereld tot ontwikkeling gebracht, die tot de huidige dag nog voor een belangrijk deel door de Europese cultuur wordt gedragen. De politieke organisatie van de Griekse stadstaat in die tijd heeft alle moderne democratieën tot voorbeeld gestrekt. Het woord democratie is ook van oorsprong Grieks en betekent: heerschappij van het volk. Van deze Griekse Oudheid getuigen voorts de over heel de wereld beroemde resten van de architectuur; massas toeristen willen deze aanschouwen om hun horizon te verruimen. De indrukwekkende monumenten van het oude Griekenland staan overigens in scherp contrast tot de schrijnende armoede die ook thans nog in vele delen van het land heerst.

Diepe zeeëngten en baaien verdelen het land in talloze eilanden en schiereilanden. Geen plaats is meer dan 70 km van zee verwijderd. Meer dan 3000 eilanden en eilandjes liggen er verspreid, vooral in de Egeische Zee, maar ook voor de westkust van het land. Daarvan zijn er niet meer dan zo n 200 bewoond. De totale lengte van de kust bedraagt bijna 15.000 km, met inbegrip van de eilandkusten. Het Griekse landschap wordt ook beheerst door gebergten. Evenwijdige bergketens strekken zich uit van de Albanese en Joegoslavische grens naar het zuiden tot de Golf van Corinthe. In het Pin-dusgebergte komen de hoogste toppen voor; een ervan is de 2637 m hoge Smolikas. Niet ver van de Egeische kust verheft zich de mythologische Olympus, die met 2911 m de hoogste berg van het land is. Alleen langs enkele rivieren dringen laagvlakten tot diep in het binnenland door. Daar is ook de Griekse landbouw geconcentreerd. De bossen zijn al lang geleden op grote schaal gekapt. Alleen in het hooggebergte en in Macedonie en Thracie komen nog uitgestrekte dennenbossen voor. In de lagere delen overheersen eiken, beuken en edelkastanjes. Toch worden de bossen ook hier geleidelijk gedecimeerd; niet alleen door brand in de droge zomers, maar ook doordat ze nog steeds veel worden gerooid voor de winning van weiland. De regering streeft naar herbebossing, maar tot nu toe hebben de maatregelen daartoe weinig succes gehad. Zoals in het hele Middellandse-Zeegebied is hier de maquis wijd verbreid. Dit dichte kreupelhout van boomsoorten met hard loof is vooral te vinden in Midden-Griekenland en op het schiereiland Peloponnesos. Op het eiland Kreta kent de plantenwereld een aanzienlijk grotere verscheidenheid. Elk seizoen verleent aan het landschap zijn eigen charme. In het voorjaar ontvouwen talloze mediterrane planten hun kleurrijke bloesempracht. In de zomer, die in mei begint, is het land gehuld in een zinderende hitte, met dagtemperaturen van meer dan 40°C. In het noorden heerst dan gedurende drie tot vier maanden droogte, en in het zuiden valt zelfs bijna een half jaar lang geen regen. Alleen langs dé kust en op de eilanden brengt de zeewind wat verkoeling. De winters zijn in de laagvlakten in het westen mild en vochtig, maar in het oosten en vooral in de bergen kannen ze streng zijn. Zelfs in de bergen van Midden-Griekenland valt dan dikwijls een dik pak sneeuw.

Een nijpend en maar moeilijk in de hand te houden probleem vormt sinds de jaren 50 de explosieve groei van de steden. De bevolking van Athene bijvoorbeeld is na 1945 zo sterk gegroeid, dat tegenwoordig bijna een derde van alle Grieken in de
agglomeratie van de hoofdstad woont. Athene bezit meer dan 60% van de industriële produktiecapaciteit, en huisvest alle regeringsgebouwen en de meeste centrale dienstverlenende instellingen. Schier onoplosbare verkeers- en milieuproblemen zijn het gevolg van deze bevolkingsconcentratie. Tal van voorsteden beschikken niet over een riolering en daarbij ontbreekt het vaak ook nog aan scholen en kinderopvangverblijven. Tot 1950 leefde de meerderheid van de Grieken van de zelfverzorgende landbouw, zonder een overschot voor de markt te produceren. Sindsdien is de trek naar de steden op gang gekomen, maar ook naar de Verenigde Staten, Canada en Australië. Daarnaast vertrokken velen als gastarbeider naat West-Europa. Vooral voor de eilanden in de Egeische Zee en voor de westkust is dit een zware aderlating geweest. Alleen waar het toerisme zich kon ontwikkelen tot de belangrijkste bron van inkomsten, zoals op Kreta. Kérkira, Kos, Mykonos en Ródos, is er nog voldoende werkgelegenheid. Daarbij hebben veel emigranten van deze eilanden moeten constateren dat er ook in de grote stad, waar zij hun hoop op gevestigd hadden, niet genoeg werk te vinden was. Dankzij de typisch Griekse saamhorigheid is dit alles misschien iets minder schrijnend dan het zou kunnen zijn. Veel Grieken hechten sterk aan de familieband, wonen nog altijd, net als hun voorvaderen, in een groot gezinsverband met twee of drie generaties bij elkaar, en helpen elkaar waar mogelijk. Dit veroorzaakt echter ook een vertekend beeld van de werkloosheid: de officiële cijfers liggen onder de 10%, maar moeten veel hoger zijn.

De Grieken zijn over het algemeen sterk gehecht aan hun oude gebruiken. Volksdansen en volksliederen zijn al even springlevend als het pronken met de schilderachtige klederdrachten. De volksfeesten hebben doorgaans een religieus karakter; 98% van de bevolking behoort tot de Grieks-orthodoxe kerk. Een bijzondere feestdag is Paaszondag. Veel mensen komen dan bijeen op stads- en dorpspleinen om met elkaar te dansen, zingen en lammeren aan het spit te braden. Behalve door de godsdienst wordt de bevolking ook verbonden door de Nieuwgriekse taal, het Dlmotikon. die is voortgekomen uit het klassieke Grieks.

< Terug