Guatemala
Boven een breukzone in de aardkórst strekt zich evenwijdig aan de langste kust van Guatemala die aan de Grote Oceaan een keten vulkaankegels uit. Zij verkondigen op indrukwekkende wijze de macht van de natuur, waaraan hét land door het lot is overgeleverd. Alles vernietigende aardbevingen en vulkanische uitbarstingen richten er van tijd tot tijd zware verwoestingen aan. In 1541 maakte een uitbarsting van d Agua een einde aan de eerste hoofd stad, Ciudad Vieja;. in 1773 legde een aardbeving de hoofdstad uit de latere koloniale tijd, Antigua, in de as; en de tegenwoordige hoofdstad Guatemala-Stad is het niet beter vergaan, want in 1917, 1918 en de laatste keer nog in 1976 werd ook zij verwoest.
De rusteloze natuur weerspiegelt zich in de politiek. De meeste regeringen van dit op een na grootste land van Midden- Amerika zijn voortgekomen uit militaire staatsgrepen, en hun houding tegenover de Oppositie werd steevast gekenmerkt door genadeloosheid. De militairen hebben pas in 1985 de macht aan een burgerregering willen afstaan. Deze heeft een einde kunnen maken aan de burgeroorlog die Guatemala sinds 1954 verscheurde, en voor een herstel van de democratie kunnen zorgen. In 1991 kreeg het overwegend roomskatholieke land voor het eerst een protestantse president, de conservatieve zakenman jorge Serrano; hij beloofde de corruptie en het machtsmisbruik aan te zullen pakken.
Van de inwoners, de Guatemalteken, bestaat 55% uit zuivere Indianen, nakomelingen van de Mayas. Van hun 2000 jaar oude steden resteren in de noordelijke laagvlakte nog indrukwekkende ruïnes. Zij hadden een hoog ontwikkelde cultuur. De tweede bevolkingsgroep wordt gevormd door de mestiezen (42%). Blanken en negers zijn in de minderheid, omdat er zich maar weinig Spanjaarden gevestigd hebben en er evenmin op grote schaal slaven het land zijn binnengehaald. Een afzonderlijke groep onder de Indianen vormen de Ladinös, die sinds generaties verwesterst zijn. Vooral de Indigenas, de Indianen van het platteland, hebben onder de burgeroorlog zwaar te lijden gehad. Omdat zij ervan werden verdacht tegen de militaire machthebbers samen te zweren, werden hele dorpen met de grond gelijk gemaakt en dé inwoners massaal vermoord of met geweld overgebracht naar nieuwe dorpen of vluchtelingenkampen. Slechts een kleine minderheid heeft een aandeel in de rijkdom van het land: de grootgrondbezitters en de handelaars, die verdienen aan de koffiecultures. Van de agrarische ondernemingen beschikt 3,7% over méér dan twee derde van het landbouwareaal. Dit wil zeggen dat er zeer veel kleine boeren met heel weinig grond zijn. Koffie groeit op de vruchtbare grond aan de voet van vulkanen. In het koele hoog-
land daarentegen, waar 65% van de bevolking leeft, zijn de voorwaarden voor de landbouw aanzienlijk minder gunstig. De mensen verbouwen op hun lapjes grond maïs, bonen en aardappelen voor eigen consumptie. In een brede strook langs de vochtighete kust van de Grote Oceaan worden op grote plantages bananen, katoen en suikerriet in grote hoeveelheden verbouwd. De eigenaars zijn voor het merendeel ondernemingen in de Verenigde Staten. Deze hebben in 1954 een door de cia georganiseerde staatsgreep tegen de (als communistisch gedoodverfde) regering van president Jacobo Arbenz gesteund omdat hij begonnen was braakliggende grond onder landloze Indianen te verdelen. Nadat de regering omvergeworpen was, werd de landhervorming gestaakt. Pas de huidige burgerregering waagt zich weer aan dit probleem, maar de weerstand tegen herverkaveling van het land is nauwelijks kleiner dan toen. De burgeroorlog heeft ook de economie grote schade berokkend. Toeristen kwamen er vrijwel niet meer en het delven van de ruimschoots aanwezige bodemschatten, vooral aardolie en talrijke ertsen, vond nog slechts mondjesmaat plaats.
< Terug