Indonesië

Het grootste eilandenrijk ter wereld wordt bewoond door een bonte verzameling volken met de islam als voornaamste bindende factor. De rijkdom aan bodemschatten staat in schrille tegenstelling tot de armoede van de meeste Indonesiërs. Indonesië bestaat uit precies 13.677 eilanden, die zich (volgens de 19e-eeuwse Nederlandse schrijver Multatuli) als een gordel van smaragd tussen de Indische en de Grote Oceaan rond de evenaar slingeren. Tussen de noordwest-punt van Sumatra in het westen en Irian Jaya (Westelijk Nieuw-Guinea) in het zuidoosten ligt een afstand van meer dan 5000 km. Dit is meer dan bijvoorbeeld in Europa de afstand tussen de Noordkaap en de Straat van Gibraltar. Indonesië is met zijn 190 miljoen inwoners naar bevolkingsomvang het op vier na grootste land ter wereld. Het eilandenrijk telt 360 bevolkingsgroepen, die meer dan 250 talen en dialecten spreken en over meer dan 6000 verschillende eilanden zijn verdeeld. De bevolking is voor zon 90% moslim en wat dit aangaat kan Indonesië de staat met de meeste moslims ter wereld worden genoemd. Sinds dit in menig opzicht uitzonderlijke land in 1949 zijn onafhankelijkheid verwierf, werkt men er aan de vorming van een nationaal saamhorigheidsgevoel. De islam ligt als bindende factor voor de hand, maar de regering in Jakarta streeft naar een pluriforme basis voor de nationale saamhorigheid. Het officiële motto van de Indonesische natie luidt dan ook: Bhinneka tungyal ika, wat wil zeggen eenheid in verscheidenheid.

Het landoppervlak van Indonesië is meer dan 2 miljoen km groot. De archipel strekt zich echter uit over een gebied van meer dan 8 miljoen km. Het grootste eiland is Kalimantan (de Indonesische naam voor Borneo). Het tot Indonesië behorende deel van dit enorme eiland meet 540.000 km2. Na Kalimaman zijn de grootste eilanden Sumatra. Irian Jaya en het merkwaardig gevormde Sulawesi (vroeger Celebes genoemd). Naar oppervlakte is Java het vijfde eiland van de archipel. Het is echter in allerlei opzichten het hoofdeiland. Op Java leeft 60% van de totale bevolking van Indonesië: het is met 800 inwoners per km2 verreweg het dichtst bevolkte eiland en het behoort zelfs tot de grootste aaneengesloten bevolkingsagglomeraties ter wereld. In de vruchtbare bevloeide streken van Java wonen gemiddeld zelfs zo'n 2000 mensen op 1 km2.

In het vochtige tropische klimaat rond de evenaar kan een weelderige vegetatie van tropisch regenwoud gedijen. Vooral op Kalimantan, Sulawesi en Irian Jaya komen nog enorme aaneengesloten oerwouden voor. Op andere plaatsen zijn de bossen reeds op grote schaal gekapt. De dunne bodemlaag van deze gekapte oppervlakten verdwijnt doorgaans snel en dan blijft er slechts onvruchtbaar karstland over. Oost-Java en de Kleine Sunda-eilanden worden s zomers door de zuidwest-moesson bezocht. Omdat deze droge lucht uit Australië aanvoert, kan hier geen regenwoud groeien maar alleen bladverliezend moessonbos. Een economisch belangrijke boomsoort in deze bossen is de djati-boom, die teakhout oplevert.

Jaarlijks trekken nog te veel bewoners van het platteland naar de grote steden. De hoofdstad Jakarta is met haar bijna 10 miljoen inwoners veruit de grootste stad van Zuidoost-Azië. Jakarta heeft echter voor nog geen 2 miljoen mensen een normale huisvesting te bieden met riolering, drinkwater en toegang tot de voorzieningen. Vandaar dat de overgrote meerderheid van de inwoners in armzalige krotten en barakken moet leven. De vele en vaak moeilijk te onderscheiden bevolkingsgroepen van Indonesië kunnen worden ingedeeld in twee hoofdgroepen, de Maleise volken en de Papuas. Tot de eerste behoren de Javanen, die met 60% de grootste bevolkingsgroep vormen. Behalve de sinds eeuwen inheemse bevolkingsgroepen zijn er minderheden van Chinezen, Indiërs en Europeanen. Vooral de Chinezen hebben een invloedrijke positie in de Indonesische samen¬eving verworven. Een belangrijke stap op weg naar de vereniging van de bonte verzameling bevolkingsgroepen was de invoeringvan een officiële taal, het Bahasa Indonesia, dat met het Javaans-Maleis verwant is. Voor de natievorming wordt ook gebruikgemaakt van moderne technieken; zo was Indonesië het vierde land dat een communicatiesatelliet in gebruik nam.

De armoedige levensomstandigheden van grote delen van de bevolking staan in schrille tegenstelling tot de rijkdommen die de Indonesische bodem herbergt. Slechts een klein deel van de bodemschatten wordt tot nu toe benut. Naast aardolie en aardgas wordt vooral tin gewonnen. Indonesië bezit de grootste tinertsreserves ter wereld. Daarnaast worden ook nikkel, koper, steenkool, ijzererts, bauxiet, edelmetalen en edelstenen gedolven.

< Terug